Phó Giám đốc Sở Lao động – Thương binh và Xã hội Bến Tre Nguyễn Minh Lập cho biết công tác mộ, nghĩa trang liệt sĩ được Đảng bộ và nhân dân tỉnh Bến Tre hết sức quan tâm. Toàn tỉnh hiện có 17 nghĩa trang liệt sĩ, với trên 18.000 hài cốt liệt sĩ và số mộ liệt sĩ do gia đình quản lý cũng được hỗ trợ kinh phí xây dựng tươm tất.

Tôi đến Cồn Rừng thuộc xã biển Thạnh Hải (Thạnh Phú). Cách ngôi mộ tập thể 21 người chừng 300 mét là Nghĩa trang Hồ Cỏ do Quân khu 9 và huyện Thạnh Phú quản lý, giữ gìn. “Nếu nói đây là “Nghĩa trang Trường Sơn” bên bờ biển Đông cũng đúng, vì ở đây hiện còn rất nhiều mộ vô danh của các liệt sĩ thuộc các đơn vị từ miền Bắc vào, chiến đấu và hy sinh trên mảnh đất Thạnh Phong (trước đây Thạnh Hải thuộc xã Thạnh Phong). Chỉ biết đó là những chiến sĩ Đặc công D1, D2 và Đoàn 962…” – ông Đặng Văn Bốn (Chín Bốn), quản trang Nghĩa trang Hồ Cỏ thều thào trong gió biển.

Nghĩa trang Hồ Cỏ có trước năm 1965, sau năm 1975 nghĩa trang này được tôn tạo tương đối khang trang, là nơi thiêng liêng, là chứng tích của một vùng căn cứ địa cách mạng với đường Hồ Chí Minh trên biển. Nghĩa trang có tất cả 446 mộ, trong đó có 75 mộ vô danh. Tôi cùng ông Chín Bốn ra khu mộ của các chiến sĩ vô danh. Ông Chín Bốn chỉ tay vào một bia mộ vô danh, giọng buồn rượi pha lẫn xót xa, ông đọc trầm trầm: “Tên đồng chí gắn liền với chiến công quê hương Đồng Khởi” – ông Chín Bốn tiếp lời – Tôi đã ở nghĩa trang này trên 17 năm rồi, thỉnh thoảng vẫn thấy có người từ miền Bắc vào đây với hy vọng tìm được mộ của người thân. Thế nhưng rồi cũng như bao người, họ lặng lẽ gạt dòng nước mắt, nhìn xa xăm ra một góc biển Thạnh Phong!

Từ năm 2005, Tỉnh ủy Bến Tre có chủ trương vận động nhân dân tại mỗi xã, phường xây dựng một ngôi đền thờ liệt sĩ. Thực hiện tinh thần Chỉ thị 01/2005/CT-TU (về xây dựng đền thờ liệt sĩ), đến nay toàn tỉnh đã có 152 đền thờ liệt sĩ tại các xã, phường, thị trấn được xây dựng khang trang. Những đền thờ liệt sĩ trên được xây dựng từ vận động đóng góp của nhân dân, được chính quyền và nhân dân tại các xã, phường bảo quản chu đáo. Đây là những công trình văn hóa lịch sử để giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ và phục vụ nhu cầu của thân nhân liệt sĩ đến thắp hương tưởng niệm.

Những đền thờ liệt sĩ tại các xã, phường, thị trấn được chính quyền địa phương chọn một vị trí trang trọng để xây dựng, giá trị xây dựng mỗi đền thờ từ 200 đến trên 400 triệu đồng. Đặc biệt như tại xã Phú Đức (Châu Thành), anh thương binh họa sĩ Đoàn Việt Tiến và những người bạn của anh đã đóng góp 320 triệu đồng xây trọn ngôi đền thờ liệt sĩ xã Phú Đức.

Những năm gần đây, vào dịp lễ, tết và nhất là vào ngày kỷ niệm thương binh – liệt sĩ 27-7, thân nhân các liệt sĩ, nhân dân, sinh viên, học sinh, những người đang công tác tại địa phương…đến đền thờ thắp hương tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ càng nhiều, và trong không gian khói hương nghi ngút đó, vong linh của những người đã khuất cho đất nước độc lập hôm nay đã được sưởi ấm. “Ăn trái nhớ người trồng cây” là đạo lý muôn đời của người Việt Nam.

Đền ơn, đáp nghĩa

Tính đến nay, Bến Tre có trên 83.000 người có công được ghi nhận, tôn vinh, được hưởng các trợ cấp ưu đãi và sự chăm lo của Đảng, nhà nước và các tầng lớp nhân dân. Trong đó, có trên 35.000 liệt sĩ với trên 15.000 thân nhân đang hưởng trợ cấp hàng tháng, trên 15.000 thương binh, 1.500 bệnh binh được hưởng chính sách trợ cấp. Ngoài ra Bến Tre có 2.162 bà mẹ Việt Nam anh hùng (hiện còn sống 263 mẹ, chỉ sau tỉnh Quảng Nam)…Hiện nay, tỉnh đã lập thủ tục xác nhận và chi trả trợ cấp cho trên 32.500 người tham gia kháng chiến chống Mỹ, cứu nước nhưng chưa được hưởng chế độ chính sách của Đảng và nhà nước, dự kiến đến cuối năm 2010 sẽ hoàn thành việc giải quyết chế độ chính sách cho số đối tương này, ông Nguyễn Minh Lập nói.

Phong trào đền ơn đáp nghĩa ở Bến Tre phát triển khá mạnh với nhiều hình thức và đã huy động được mọi nguồn lực trong các tầng lớp nhân dân, mọi thành phần kinh tế trong và ngoài tỉnh. Đặc biệt, Bến Tre nhận được sự ủng hộ, ưu ái, chí tình của Đảng bộ và nhân dân TP Hồ Chí Minh và những người con Bến Tre đang sinh sống, công tác tại TP Hồ Chí Minh. Hàng năm, Quỹ đền ơn đáp nghĩa của tỉnh đã vận động kinh phí xây dựng trên 200 nhà tình nghĩa, nâng số nhà tình nghĩa được xây dựng đến cuối năm 2009 là 3.600 căn. Bến Tre cũng đã giải quyết cơ bản nhà ở cho thương binh nặng, bà mẹ Việt Nam anh hùng, gia đình có 2 liệt sĩ trở lên. 100% bà mẹ Việt Nam anh hùng còn sống đều được các cơ quan, đơn vị, cá nhân trong và ngoài tỉnh nhận phụng dưỡng đến cuối đời. Hàng năm, trong các dịp lễ, tết tỉnh đã trích ngân sách 10 tỷ đồng để thăm hỏi, tặng quà cho các gia đình có công. Đồng thời các cấp, các ngành, các tổ chức, cá nhân cũng đã có nhiều hoạt động chăm lo thiết thực đến đời sống, sản xuất của đối tượng chính sách để những người này có thu nhập đạt mức trung bình trở lên so với thu nhập của người dân trong vùng.

Những tấm gương

Tại Bến Tre, ở bất kỳ địa phương nào, lãnh vực nào cũng có những thương binh, thân nhân liệt sĩ trở thành những tấm gương tiêu biểu trong học tập, lao động, sản xuất kinh doanh giỏi, làm giàu cho bản thần và có nhiều đóng góp cho xã hội. Tiêu biểu như bà Phạm Thị Nĩ (Sáu Hòa, vừa mất), vợ liệt sĩ, cán bộ về hưu sống ở Trung tâm Bảo trợ xã hội Bến Tre, bà đã đóng góp hết tài sản của mình để giúp phẫu thuật tim bẩm sinh cho trẻ em. Má Đấu ở xã Châu Bình (Giồng Trôm) làm cầu cho trẻ em đi học. Má Hai ở Trung tâm Bảo trợ xã hội Bến Tre hiến đất xây trường học. Má Nhơn ở xã Thanh Tân (huyện Mỏ Cày Bắc) dành dụm tiền xây nhà tình nghĩa cho gia đình chính sách gặp khó khăn, xây cầu và hỗ trợ tập, vở cho các cháu học sinh gia đình hiếu học. Má Bảy, má Đãi ở Giồng Trôm góp tiền xây dựng cầu đường nông thôn. Các anh thương binh: Nguyễn Văn Hoàng (xã Phước Hiệp, Mỏ Cày Nam), Võ Văn Nghi (xã Thạnh Hải, Thạnh Phú), Trần Văn Thảo (xã Hữu Định, Châu Thành); chị Nguyễn Thị Ru, vợ thương binh Nguyễn Hoàng Lang (xã Giao Thạnh, Thạnh Phú, đã mất)…vượt qua khó khăn để làm giàu và nuôi con ăn học thành tài, và còn rất nhiều những tấm gương tiêu biểu của gia đình có công khác nữa.

Kết quả mang lại từ phong trào đền ơn đáp nghĩa ở Bến Tre là điều đáng trân trọng. Tuy nhiên, sự đền ơn đáp nghĩa vẫn chưa trọn vẹn, chỉ bù đắp, an ủi, xoa dịu phần nào sự mất mát, hy sinh to lớn của những gia đình có công. Chúng ta thật ray rức, nhức nhối bởi ở Bến Tre còn nhiều liệt sĩ chưa tìm được hài cốt, Bến Tre còn hơn 1.000 đối tượng chính sách vẫn khó khăn về nhà ở và mức sống của các gia đình chính sách có cải thiện, nâng lên nhưng chưa thật sự ổn định, bền vững.