Tìm hiểu tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh
Cập nhật: 15 : 20' : 24'' (GMT+7) - 22 / 4 / 2010
Thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong tổ chức và sinh hoạt đảng theo Tư tưởng Hồ Chí Minh

“Dân chủ và tập trung” có mối quan hệ biện chứng. Tuy vậy, trong thực tế, tùy vào hoàn cảnh cụ thể, chúng có vị trí khá khác nhau. Qua đọc các tác phẩm của Người, ta thấy Người thường nhấn mạnh “dân chủ” nhiều hơn tập trung cụ thể như: “Đảng ta là Đảng dân chủ”, “chế độ ta là chế độ dân chủ”, “lãnh đạo phải dân chủ”…

Chủ tịch Hồ Chí Minh - người sáng lập và rèn luyện Đảng ta, đã vận dụng sáng tạo học thuyết về xây dựng Đảng của giai cấp công nhân, của chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam. Người đã quán triệt đầy đủ nguyên tắc xây dựng Đảng kiểu mới của giai cấp công nhân vào việc xây dựng Đảng ta; đó là, Đảng Cộng sản Việt Nam tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ. Đảng là một khối thống nhất ý chí và hành động. Trong Đảng phải xây dựng thống nhất về đường lối chính trị, bảo đảm thống nhất về tư tưởng và tổ chức nhằm thực hiện thắng lợi đường lối chính trị của Đảng đề ra. Hồ Chí Minh chỉ rõ rằng dân chủ phải đi đôi với tập trung, phải kiên quyết thực hành kỷ luật. Người căn dặn Đảng ta phải chống tập trung quan liêu, độc đoán; đồng thời chống dân chủ hình thức, chống mọi biểu hiện phân tán cục bộ, hẹp hòi, bè phái, tự do vô kỷ luật.

Nguyên tắc tập trung dân chủ là sự thống nhất giữa hai yếu tố: Tập trung và dân chủ. Theo Hồ Chí Minh đó là tập trung trên nền tảng dân chủ và dân chủ dưới sự chỉ đạo tập trung. Đây là tư tưởng nhất quán, xuyên suốt của Hồ Chí Minh về nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt của Đảng Cộng sản Việt Nam. Người khẳng định, để Đảng có thể vững mạnh và phát triển mãi thì tất cả mọi tổ chức cơ sở Đảng và mỗi đảng viên phải thực hiện tốt nguyên tắc tập trung dân chủ và giữ vững tự phê bình và phê bình từ Trung ương đến cơ sở. Hồ Chí Minh cũng nghiêm khắc phê phán những tập thể, cá nhân cán bộ, đảng viên không thực hiện tốt nguyên tắc tập trung dân chủ, xem thường kỷ luật, cấp trên xem thường cấp dưới, cấp dưới không chấp hành chỉ thị, nghị quyết của cấp trên…

Hồ Chí Minh yêu cầu “phải định rõ chế độ làm việc bảo đảm nguyên tắc lãnh đạo cao nhất của Đảng, tức tập thể lãnh đạo”. Độc đoán, chuyên quyền hoàn toàn xa lạ với chế độ lãnh đạo nói trên. Và, tất yếu sẽ dẫn đến tình trạng độc tài, sùng bái cá nhân. Người nói: “Lãnh đạo mà không do tập thể thì sẽ dẫn đến các tệ bạo lực, độc đoán, chủ quan. Kết quả là hỏng việc. Phụ trách mà không do cá nhân thì sẽ dẫn đến bừa bãi, lộn xộn, vô Chính phủ. Kết quả cũng là hỏng việc”.

Trong hoạt động lãnh đạo của Đảng cần phải tuân thủ sự lãnh đạo tập thể là vì một người dù tài giỏi và có nhiều kinh nghiệm đến dâu đi chăng nữa thì khả năng cũng chỉ nhìn thấy và xem xét một vài mặt của vấn đề, không thể nào xem xét tất cả một cách toàn diện các mặt của vấn đề đó. Do vậy, nhiều người sẽ có nhiều kinh nghiệm và xem xét vấn đề một cách toàn diện hơn. Và, nếu không có cá nhân phụ trách thì sẽ sinh ra sanh nạnh lẫn nhau, người này cậy vào người kia, người kia ỷ vào người nọ, thế là không ai chịu trách nhiệm, không ai thi hành. Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “Tập thể lãnh đạo là dân chủ, cá nhân phụ trách là tập trung. Làm việc không theo đúng cách đó là trái dân chủ tập trung”.

Dù trong bất cứ tình huống nào, dù phức tạp hay hiểm nghèo nhất, Hồ Chí Minh luôn tôn trọng tập thể. Người có một năng lực trí tuệ và tư duy ở tầm cao hơn mọi người, nên tính quyết đoán cá nhân rất cao nhưng không bao giờ Người độc đoán cá nhân, hoặc quyết định sai nguyên tắc. Người luôn tin vào tập thể. Nhưng mặt khác, Người rất coi trọng trách nhiệm cá nhân. Bất cứ việc gì, khi tập thể đã thống nhất thông qua rồi thì Người luôn giao cho cá nhân phụ trách. Đồng thời, ví như những chuyện vặt, chuyện không đáng cũng đem ra tập thể bàn bạc, lãng phí thì giờ. Người yêu cầu những chuyện nhỏ nhặt, vụn vặt thì người phụ trách xem xét thận trọng và quyết định. Chỉ những việc quan trọng mới đưa ra tập thể bàn. Do đó, đòi hỏi người phụ trách phải có năng lực, sáng suốt để phân biệt việc nào cần đến tập thể, việc gì cá nhân tự giải quyết rồi báo cáo với tập thể.

Theo Hồ Chí Minh, cá nhân phụ trách nghĩa là cá nhân phải thực hiện ý kiến của tập thể, thay mặt tập thể để quyết định và điều hành công việc mà tập thể đã thảo luận, thống nhất với tinh thần tự quyết đoán cao. Cá nhân phụ trách không đồng nghĩa và hoàn toàn xa lạ với tính độc đoán  và nguyên tắc, mà phải phục tùng tập thể. “Dân chủ và tập trung” có mối quan hệ biện chứng. Tuy vậy, trong thực tế, tùy vào hoàn cảnh cụ thể, chúng có vị trí khá khác nhau. Qua đọc các tác phẩm của Người, ta thấy Người thường nhấn mạnh “dân chủ” nhiều hơn tập trung cụ thể như: “Đảng ta là Đảng dân chủ”, “chế độ ta là chế độ dân chủ”, “lãnh đạo phải dân chủ”… Theo tôi hiểu, sự nhấn mạnh vấn đề dân chủ trong Đảng và trong xã hội của Người là xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn. Đó là, Hồ Chí Minh muốn nhấn mạnh bản chất vốn có của Đảng Cộng sản là dân chủ; đồng thời, để cảnh báo, ngăn chặn căn bệnh độc đoán, quan liêu, vi phạm dân chủ rất dễ xuất hiện khi Đảng ở vị trí cầm quyền.

Từ 1955 - 1969, trong các bài nói, bài viết của mình - Người đều nhấn mạnh đến “dân chủ” và “kỷ luật”. Theo diễn giải của Người và đã được thực tiễn hoạt động lãnh đạo của Đảng kiểm chứng, có thực hành dân chủ tốt thì mới tạo được sự đoàn kết thống nhất cao trong Đảng, thống nhất và đoàn kết giữa Đảng và quần chúng nhân dân. Có kỷ luật thì mới có sức mạnh của tổ chức Đảng dù lớn hay nhỏ.

Dân chủ và kỷ luật phải gắn kết chặt chẽ với nhau, vì nếu có dân chủ mà không có kỷ luật, thì sớm, muộn gì cũng trở thành dân chủ vô Chính phủ. Nếu kỷ luật Đảng nghiêm minh sẽ tạo nên sức mạnh của Đảng, tạo được sự đoàn kết thống nhất trong nhận thức và hành động. Người yêu cầu kiên quyết xử lý nghiêm bất cứ ai không giữ kỷ luật. Người nói: “Có những người cậy mạnh là (ông thần cách mạng) rồi đâm ra ngang tàng, không giữ kỷ luật, không thi hành Nghị quyết của Đảng và Chính phủ. Thế là họ kiêu ngạo, họ phá kỷ luật của Đảng, của Chính phủ. Cần phải mời các ông đó xuống công tác hạ tầng, khép họ vào kỷ luật, để chữa tính kiêu ngạo, thói quan liêu cho họ, để giữ kỷ luật của Đảng và Chính phủ”.

Dân chủ trong Đảng là để phát huy quyền làm chủ của toàn thể đảng viên, kích thích đảng viên tham gia công việc chung của Đảng, tham gia thực hiện, bàn bạc, góp ý xây dựng chủ trương, đường lối của Đảng. Và, đảng viên chỉ có thể thực hiện tốt nghĩa vụ và quyền hạn của mình khi tự khép mình vào tính kỷ luật và chấp hành sự lãnh đạo thống nhất của Đảng.

Thực tiễn lịch sử hoạt động 80 năm qua, cho thấy chúng ta luôn quán triệt vận dụng và thực hiện tốt nguyên tắc tập trung dân chủ theo Tư tưởng Hồ Chí Minh, nhờ đó mà Đảng ta ngày càng lớn mạnh về mọi mặt, đủ sức lãnh đạo sự nghiệp cách mạng đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác. Nay, trong Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, chủ đề 2010, Đảng ta tiếp tục chủ trương quán triệt sâu nguyên tắc này, để tiếp tục xây dựng khối đoàn kết, nhất trí trong Đảng, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong giai đoạn cách mạng mới.

  • Cao Văn Dũng

  •  
    Lưu để đọc sau

    Bản in

    Phản hồi
     
    CÁC TIN KHÁC:
      Hiến đất để làm đường, xây cầu bê-tông (29 / 9 / 2014)
      Mỏ Cày Bắc tập trung cụ thể hóa bằng hành động (4 / 8 / 2014)
      Cán bộ, đảng viên đăng ký thực hiện nội dung thiết thực, gần gũi với công việc chuyên môn (30 / 7 / 2014)
      Tấm gương học tập và làm theo đạo đức Hồ Chí Minh (24 / 10 / 2013)
      Thêm một gương học tập và làm theo lời Bác (27 / 11 / 2012)
      Tọa đàm về “Công an nhân dân học tập, thực hiện 6 điều Bác Hồ dạy” (25 / 10 / 2012)
      Tọa đàm về học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh (27 / 9 / 2012)
      Nông dân Bình Đại tích cực học tập và làm theo lời Bác (23 / 8 / 2012)
      Một đảng viên trẻ học tập và làm theo lời Bác (26 / 7 / 2012)
      Sư cô Diệu Thảo luôn khắc ghi lời Bác dạy (23 / 7 / 2012)
      Tạo chuyển biến mạnh mẽ trong học và làm theo Bác (13 / 6 / 2012)
      Thượng tá Lê Văn Be: Tấm gương làm theo lời Bác (13 / 6 / 2012)
      Tấm gương làm theo lời Bác (23 / 5 / 2012)
      Sơ kết 1 năm tiếp tục đẩy mạnh làm theo gương Bác (16 / 5 / 2012)
      Trương Ngọc Thật - không ngừng học tập và làm theo lời Bác (16 / 5 / 2012)
      Học tập và làm theo Bác đã trở thành phong trào thi đua rộng khắp (16 / 5 / 2012)
      700 tác phẩm dự cuộc thi viết về học và làm theo Bác (15 / 5 / 2012)
      Học theo Bác để sống tốt hơn, làm việc tốt hơn (13 / 5 / 2012)
      Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh gắn với nội dung “ 5 xây, 5 chống” (13 / 5 / 2012)
      Chủ tịch Hồ Chí Minh - Người công bộc tận tụy, trung thành của nhân dân, đời tư trong sáng, cuộc sống riêng giản dị (11 / 5 / 2012)

    Trang tiếp

     
    Tìm kiếm
    Đồng Khởi online: Thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong tổ chức và sinh hoạt đảng theo Tư tưởng Hồ Chí Minh


    Trang chủ  |  Thông tin tòa soạn  |  Liên hệ  |  Sơ đồ website

    Tổng Biên tập: Cao Văn Dũng - Giấy phép số: 456/GPBC - Do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 22/10/2007
    Toà soạn: 171 Nguyễn Đình Chiểu, F2, thành phố Bến Tre - Tỉnh Bến Tre
    Điện thoại (+84).75.3822311 - Đường dây nóng: 0919978126 - Fax : (+84).75.3826658 - email: info@baodongkhoi.com.vn
    Ghi rõ nguồn "Đồng Khởi Điện Tử" khi phát hành lại thông tin từ website này